โรคข้อเข่าเสื่อม กับเทคโนโลยีการรักษาในปัจจุบัน

โรคข้อเข่าเสื่อมนั้นเป็นสาเหตุการปวดข้อเข่าที่พบได้บ่อยที่สุด ซึ่งเกิดจากผิวกระดูกอ่อนในข้อเข่าเสื่อมสภาพลง ร่วมกับคุณสมบัติของน้ำหล่อลื่นข้อเข่าที่แย่ลง และปริมาณน้ำหล่อลื่นข้อเข่าที่ลดลง นำไปสู่อาการปวดข้อเข่า ข้อฝืด พิสัยการเคลื่อนไหวของข้อเข่าลดลง มีปุ่มกระดูกงอก ไปจนถึงทำให้ข้อเข่าผิดรูป ซึ่งอาการต่าง ๆ เหล่านี้ทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมแย่ลง ไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวันต่าง ๆ เหมือนเดิมได้ และจำเป็นต้องพึ่งพาการทานยาลดอาการปวดต่าง ๆ เรื้อรัง ^[1,3]

ผู้สูงอายุทุกคนต้องเป็นข้อเข่าเสื่อมหรือไม่?

ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้ข้อเข่าเสื่อมคืออายุที่มากขึ้น โดยส่วนมากมักจะเริ่มมีอาการหลังจากอายุ 55 ปีขึ้นไป เหมือนกับยางรถยนต์ที่เสื่อมสภาพไปตามการใช้งาน แต่ในบางคนที่ดูแลร่างกายตัวเองเป็นอย่างดีก็สามารถยืดอายุการใช้งานของข้อเข่าออกไปได้ โดยนอกจากอายุที่เพิ่มขึ้นแล้วนั้น ยังมีสาเหตุอื่น ๆ อีกหลายประการที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะข้อเข่าเสื่อม ^[1,2] เช่น

• น้ำหนัก

  น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นส่งผลกับข้อที่รับน้ำหนักต่าง ๆ โดยเฉพาะข้อเข่าที่รับน้ำหนักโดยตรง ซึ่งน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น 1 กิโลกรัมนั้นส่งผลให้เข่าแต่ละข้างต้องรับน้ำหนักตอนเดินมากขึ้น 3-4 กิโลกรัมเลยทีเดียว

• พันธุกรรม

  น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นส่งผลกับข้อที่รับน้ำหนักต่าง ๆ โดยเฉพาะข้อเข่าที่รับน้ำหนักโดยตรง ซึ่งน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น 1 กิโลกรัมนั้นส่งผลให้เข่าแต่ละข้างต้องรับน้ำหนักตอนเดินมากขึ้น 3-4 กิโลกรัมเลยทีเดียว

• โรคประจำตัวที่เกี่ยวกับการอักเสบตามข้อ

  เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ หรือผลึกคริสตัลสะสมตามกระดูกอ่อนต่าง ๆ ก็เป็นภาวะที่เร่งให้เกิดกระดูกข้อเสื่อมได้

• ประวัติอุบัติเหตุ

  การบาดเจ็บของเนื้อเยื่อต่าง ๆ รอบ ๆ เข่านั้น ก็ส่งผลให้การรับน้ำหนักของเข่าเสียสมดุลไป ทำให้เกิดภาวะเข่าเสื่อมตามมาได้ เช่น หมอนรองกระดูกเข่าแตก หรือเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด เป็นต้น

แนวทางการรักษาข้อเข่าเสื่อมในปัจจุบัน

ในการรักษาภาวะข้อเข่าเสื่อมนั้นมักเริ่มจากการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต งดเว้นกิจกรรมที่มีการงอเข่าเช่นการนั่งพับเพียบ ลดน้ำหนัก ทานยาเพื่อบรรเทาอาการปวดหรือยาลดการอักเสบ การรักษาด้วยกายภาพบำบัด การใช้อุปกรณ์พยุงเข่าชั่วคราว การฉีดสารลดการอักเสบหรือสารหล่อลื่นเทียมเข้าไปในข้อเข่า หรือการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมในกรณีที่มีอาการมากและไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่น ๆ ^[1,2]

ตัวเลือกการรักษาข้อเข่าเสื่อมแบบใหม่ ^[3]

เนื่องจากเป็นภาวะที่พบได้บ่อยและก่อให้เกิดความทุพพลภาพต่อผู้ป่วยเป็นอันมาก ทำให้การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมนั้นได้รับความสนใจอย่างต่อเนื่องและมีความพยายามที่จะพัฒนาแนวทางการรักษาใหม่ ๆ เพื่อผู้ป่วยกลุ่มนี้มาตลอด โดยการรักษาที่เริ่มมีการนำมาใช้งานมากขึ้นในช่วงหลัง ได้แก่

• การฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้นเข้าข้อเข่า

  เพื่อหวังให้สารต่าง ๆ ในเกล็ดเลือดเข้มข้นช่วยกระตุ้นการฟื้นฟูตัวของผิวกระดูกอ่อน และทำหน้าที่แทนสารหล่อลื่นข้อเข่า โดยแพทย์จะนำน้ำเหลืองของผู้ป่วยมาปั่น เพื่อสกัดแยกเกล็ดเลือดออกมาให้อยู่ในรูปของเหลวเข้มข้น ก่อนฉีดกลับเข้าไปในข้อเข่าของผู้ป่วยเอง

• การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมโดยใช้หุ่นยนต์เข้าช่วยการผ่าตัด

  การผ่าตัดเปลี่ยนข้อโดยมีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดนั้นสามารถเพิ่มความแม่นยำในการผ่าตัดและการจัดตำแหน่งของข้อเทียม

• การฉีดสเต็มเซลล์ชนิดเนื้อเยื่อมีเซนไคม์เข้าข้อเข่า

  สเต็มเซลล์นั้นมีความสามารถในการแบ่งตัวและเปลี่ยนตัวเองไปเป็นเซลล์ใดก็ได้ ซึ่งเหมาะจะนำมาใช้กับภาวะที่เกิดจากความเสื่อมของเซลล์ แบบที่พบได้ในภาวะข้อเข่าเสื่อม โดยหวังให้สเต็มเซลล์ไปกระตุ้นการฟื้นฟูกระดูกอ่อนที่เสื่อมไปโดยตรง และยังมีผลในการลดการอักเสบจากสารต่าง ๆ ที่ได้จากสเต็มเซลล์อีกด้วย ซึ่งวิธีการนี้สามารถใช้สเต็มเซลล์จากแหล่งใดก็ได้ แต่ควรจะใช้สเต็มเซลล์เนื้อเยื่อเป็นหลัก เช่น สเต็มเซลล์จากเนื้อเยื่อไขมันหรือจากเนื้อเยื่อสายสะดือ โดยปัจจุบันมีงานวิจัยหลายฉบับรายงานผลลัพธ์ที่ดีในผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาด้วยการฉีดสเต็มเซลล์เข้าข้อเข่า

  ^[4]

ด้วยความก้าวหน้าทางการแพทย์ในปัจจุบัน ทำให้ผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมมีทางเลือกในการรักษามากขึ้น และสามารถตอบสนองความต้องการของผู้ป่วยแต่ละคนที่มีความต้องการแตกต่างกัน เพื่อให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพอีกครั้ง