คลังคำศัพท์

ความผิดปกติหรือการเปลี่ยนแปลงของสารพันธุกรรม (DNA) ที่อาจทำให้เซลล์ทำงานผิดปกติ เป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดเซลล์มะเร็ง

การเก็บสเต็มเซลล์จากเลือดและเนื้อเยื่อสายสะดือตั้งแต่แรกเกิด ซึ่งไม่ก่อความเจ็บปวดต่อทารก และได้เซลล์ที่ยังไม่สัมผัสสารเคมีหรือรังสี จึงมีศักยภาพในการฟื้นฟูสูง

ขั้นตอนการแยกสเต็มเซลล์ออกจากเลือดหรือเนื้อเยื่อก่อนนำไปเพาะเลี้ยงหรือจัดเก็บ อาจใช้เครื่องคัดแยกอัตโนมัติเพื่อคุณภาพและความสม่ำเสมอ

กระบวนการแช่แข็งเซลล์ที่อุณหภูมิต่ำมากเพื่อรักษาคุณภาพและศักยภาพของเซลล์ไว้ในระยะยาว

การใช้เซลล์หรือเนื้อเยื่อจากตัวผู้ป่วยเอง ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงของการต่อต้านจากระบบภูมิคุ้มกัน

การใช้เซลล์หรือเนื้อเยื่อจากผู้บริจาครายอื่นที่เข้ากันได้ ตรงข้ามกับการใช้เซลล์ของตนเอง (Autologous) ต้องคำนึงถึงความเข้ากันของระบบภูมิคุ้มกัน

Genetic Test

การตรวจวิเคราะห์สารพันธุกรรมเพื่อประเมินความเสี่ยงของโรคทางพันธุกรรม เช่น การตรวจยีน BRCA1/BRCA2 เพื่อประเมินความเสี่ยงมะเร็ง

คุณสมบัติของสเต็มเซลล์ในการปรับและควบคุมการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันให้กลับมาสมดุล ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อภาวะอักเสบและโรคภูมิคุ้มกัน

กระบวนการที่สเต็มเซลล์พัฒนาและเปลี่ยนแปลงตัวเองไปเป็นเซลล์เฉพาะทาง เช่น เซลล์กล้ามเนื้อ เซลล์ประสาท หรือเซลล์กระดูก

บริการจัดเก็บเนื้อเยื่อสายสะดือ ณ วันคลอดเพื่อรักษา Mesenchymal Stem Cells ไว้ใช้ในอนาคต เป็นทางเลือกคู่กับการเก็บเลือดสายสะดือซึ่งให้สเต็มเซลล์คนละชนิด

กระบวนการเลี้ยงเซลล์ในห้องปฏิบัติการเพื่อเพิ่มจำนวนให้มากพอสำหรับการรักษา เช่น การเพิ่มจำนวน NK Cell หรือสเต็มเซลล์เนื้อเยื่อให้ใช้ได้หลายครั้ง

ความสามารถของเซลล์ภูมิคุ้มกันในการหลั่งสารที่เป็นพิษเพื่อทำลายเซลล์เป้าหมาย เช่น เซลล์มะเร็ง วัดได้ทั้งในหลอดทดลอง (in vitro) และในร่างกาย (in vivo)

การฝากเก็บสเต็มเซลล์

บริการคัดแยกและจัดเก็บสเต็มเซลล์ในสภาวะแช่แข็ง เพื่อเก็บรักษาไว้ใช้ในการรักษาหรือฟื้นฟูสุขภาพในอนาคต

โรคโลหิตจางทางพันธุกรรมที่เกิดจากความผิดปกติในการสร้างฮีโมโกลบิน สามารถรักษาให้หายได้ด้วยการปลูกถ่ายสเต็มเซลล์เม็ดเลือด

ยีนบำบัด

การรักษาโดยการปลูกถ่ายหรือแก้ไขสารพันธุกรรมในร่างกาย เพื่อให้เซลล์ผลิตสารที่ต้องการหรือแก้ไขความผิดปกติของยีน

แนวทางการรักษาที่ใช้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย เช่น NK Cell เพื่อต่อสู้กับมะเร็งและโรคติดเชื้อ

เนื้องอกมะเร็งที่เกิดเป็นก้อนในอวัยวะหรือเนื้อเยื่อ ต่างจากมะเร็งระบบเลือด เป็นเป้าหมายหนึ่งของการรักษาด้วย NK Cell

ลูคีเมีย

มะเร็งของระบบเลือดที่เกิดจากความผิดปกติของเม็ดเลือดขาว เป็นหนึ่งในโรคที่รักษาได้ด้วยการปลูกถ่ายสเต็มเซลล์เม็ดเลือดจากเลือดสายสะดือหรือไขกระดูก

โรคที่เกิดจากกลุ่มเซลล์ที่เจริญเติบโตผิดปกติจากความผิดปกติของสารพันธุกรรม จนแบ่งตัวไม่หยุดและลุกลาม เป็นเป้าหมายหลักของการรักษาด้วย NK Cell

มาตรฐานที่ควบคุมขั้นตอนการผลิตในห้องปฏิบัติการให้มีคุณภาพและปลอดภัย มักใช้ร่วมกับมาตรฐานห้องสะอาด Clean Room Class 100 (ISO Class 7) และการรับรองจาก AABB

ยีนเด่น–ยีนด้อย

หน่วยพันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิต ถ่ายทอดจากพ่อแม่สู่ลูกในรูปยีนเด่นและยีนด้อย และเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของโรคทางพันธุกรรม

เนื้อเยื่อรก

อวัยวะที่เชื่อมระหว่างแม่และทารกในครรภ์ เนื้อเยื่อรกเป็นแหล่งของ Mesenchymal Stem Cells ที่มีศักยภาพในการแบ่งตัวและเปลี่ยนแปลงตัวเองสูง เก็บได้พร้อมกับสายสะดือ ณ วันคลอด

เม็ดเลือดขาวลิมโฟไซต์

เม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่งที่เป็นกำลังหลักของระบบภูมิคุ้มกัน โดย NK Cell เป็นลิมโฟไซต์ประมาณ 5% ของที่ไหลเวียนในกระแสเลือด

เทคนิคการเพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวน NK Cell ที่ถูกกระตุ้นให้พร้อมทำงาน คิดค้นโดยนายแพทย์จุนอิชิ มัตซึยามา ในระบบปิดที่ได้รับสิทธิบัตร

สารที่มีลักษณะเป็นวุ้นภายในสายสะดือ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดจริงของ Mesenchymal Stem Cells การเก็บเนื้อเยื่อชนิดนี้เรียกว่า Wharton's Jelly Collection Procedure

MSCs

สเต็มเซลล์ชนิดมีเซนไคม์ที่มีศักยภาพพัฒนาไปเป็นเซลล์เนื้อเยื่อหลายชนิด เช่น กระดูก กระดูกอ่อน และไขมัน นิยมนำมาใช้ในเวชศาสตร์ฟื้นฟู

HSC

เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดที่สามารถพัฒนาเป็นเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือด ใช้รักษาโรคระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน เช่น ธาลัสซีเมียและมะเร็งเม็ดเลือดขาว

เซลล์ต้นกำเนิด

เซลล์ต้นกำเนิดที่ยังไม่พัฒนาไปเป็นเซลล์เฉพาะทาง มีความสามารถในการแบ่งตัวเพิ่มจำนวน (self-renewal) และเปลี่ยนแปลงไปเป็นเซลล์ชนิดต่าง ๆ ของร่างกายได้ จึงเป็นพื้นฐานสำคัญของเวชศาสตร์ฟื้นฟู

สารชีวโมเลกุลที่หลั่งจากเกล็ดเลือดและสเต็มเซลล์ ทำหน้าที่ส่งสัญญาณกระตุ้นการซ่อมแซมและสร้างเนื้อเยื่อใหม่ เช่น การฟื้นฟูข้อเข่าเสื่อม

ห้องปฏิบัติการที่ควบคุมปริมาณอนุภาคและเชื้อในอากาศอย่างเข้มงวด มาตรฐานที่ยอมรับสำหรับงานสเต็มเซลล์คือ Clean Room Class 100 หรือ ISO Class 7 ขึ้นไป

IFN-γ

สารโปรตีนกลุ่มไซโตไคน์ที่ NK Cell หลั่งออกมาเพื่อกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันและช่วยทำลายเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสและเซลล์มะเร็ง

PRP

การนำเลือดของผู้ป่วยมาปั่นแยกให้ได้พลาสมาที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น แล้วฉีดกลับเข้าไปเพื่อปล่อยสารกระตุ้นการเจริญเติบโต ช่วยฟื้นฟูเนื้อเยื่อ เช่น การรักษาข้อเข่าเสื่อม

การรักษามะเร็งด้วยยาที่ออกฤทธิ์ทำลายเซลล์ที่แบ่งตัวเร็ว มักใช้ในโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวและถูกนำมาเปรียบเทียบกับการรักษาด้วยสเต็มเซลล์และภูมิคุ้มกันบำบัด

เซลล์ NK

เซลล์เม็ดเลือดขาวในระบบภูมิคุ้มกันโดยกำเนิด ทำหน้าที่ตรวจจับและทำลายเซลล์แปลกปลอม เซลล์ที่ติดเชื้อไวรัส และเซลล์มะเร็ง

ไบโอเทค

การประยุกต์ใช้สิ่งมีชีวิตหรือสารที่ได้จากสิ่งมีชีวิต เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์และนวัตกรรมทางการแพทย์ รวมถึงสเต็มเซลล์และ NK Cell

ไขมันในร่างกาย

เนื้อเยื่อไขมันในร่างกายที่ทำหน้าที่เก็บสะสมพลังงาน และเป็นแหล่งสำคัญของ Mesenchymal Stem Cells (MSCs) ที่สามารถจัดเก็บได้ในทุกช่วงอายุ

วุ้นสายสะดือ

เนื้อเยื่อของสายสะดือทารกแรกเกิดที่เก็บ ณ วันคลอด เป็นแหล่งของ Mesenchymal Stem Cells ที่มีศักยภาพในการแบ่งตัวและเปลี่ยนแปลงตัวเองสูง ต่างจากเลือดสายสะดือที่ให้สเต็มเซลล์เม็ดเลือด

เลือดที่อยู่ในสายสะดือและรกของทารกแรกเกิด เป็นแหล่งของ Hematopoietic Stem Cells ที่สามารถเก็บได้ทันทีหลังคลอด

เวชศาสตร์ชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ

สาขาการแพทย์ที่มุ่งป้องกันและชะลอความเสื่อมของร่างกาย โดยใช้เทคโนโลยีรวมถึงสเต็มเซลล์และเวชศาสตร์ฟื้นฟูเพื่อดูแลสุขภาพในระยะยาว

สาขาการแพทย์ที่มุ่งซ่อมแซม ฟื้นฟู หรือทดแทนเซลล์ เนื้อเยื่อ และอวัยวะที่เสียหาย โดยอาศัยสเต็มเซลล์และเทคโนโลยีชีวภาพ

Active NK Cell

NK Cell ที่ผ่านกระบวนการเพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวนและกระตุ้นให้ทำงานแข็งแรงกว่าปกติด้วยวิธีโอซากิ มีการแสดงออกของตัวรับกระตุ้น NKG2D สูงขึ้น เพิ่มประสิทธิภาพในการค้นหาและทำลายเซลล์มะเร็ง

ภาวะที่กระดูกอ่อนในข้อเข่าสึกกร่อนทำให้เกิดอาการปวดและเคลื่อนไหวลำบาก มีทางเลือกในการฟื้นฟูด้วยการฉีดสเต็มเซลล์เนื้อเยื่อและเกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP)

เชื้อไวรัสโคโรนา

โรคติดเชื้อทางเดินหายใจจากไวรัส SARS-CoV-2 มีการศึกษาการใช้สเต็มเซลล์เพื่อปรับสมดุลภูมิคุ้มกันและลดการอักเสบรุนแรงในปอด

โรคที่ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงจากการขาดอินซูลินหรือภาวะดื้ออินซูลิน มีการศึกษาการรักษาด้วยสเต็มเซลล์และพันธุกรรมบำบัดเพื่อฟื้นฟูการสร้างอินซูลิน

โรคสั่นสันนิบาต

โรคความเสื่อมของระบบประสาทที่เกิดจากการลดลงของสารโดปามีนในสมอง ทำให้เคลื่อนไหวผิดปกติ เป็นหนึ่งในโรคที่มีการศึกษาการรักษาด้วยสเต็มเซลล์

โรคพุ่มพวง

โรคภูมิคุ้มกันทำลายเนื้อเยื่อของตนเอง (autoimmune) ที่มีการอักเสบหลายระบบ มีการศึกษาการใช้สเต็มเซลล์ที่มีคุณสมบัติปรับสมดุลภูมิคุ้มกันเพื่อควบคุมอาการ

เนื้อเยื่อภายในโพรงกระดูกที่เป็นแหล่งของสเต็มเซลล์เม็ดเลือด (Hematopoietic Stem Cells) ในผู้ใหญ่ เก็บได้โดยการเจาะดูดไขกระดูกซึ่งเป็นหัตถการที่ค่อนข้างเจ็บ

สารโปรตีนสื่อสัญญาณที่เซลล์ในระบบภูมิคุ้มกันหลั่งออกมาเพื่อสื่อสารและควบคุมการตอบสนองของภูมิคุ้มกัน เช่น Interferon-gamma